Większość spraw sądowych w Polsce można sprawdzić online, bez wychodzenia z domu. Elektroniczne systemy informacyjne sądów umożliwiają podgląd podstawowych informacji o sprawie, terminach rozpraw i wydanych orzeczeniach – wystarczy znać sygnaturę akt lub inne dane identyfikacyjne. Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie dokumenty są dostępne publicznie – część informacji wymaga statusu strony postępowania lub pełnomocnika.
Portal Informacyjny Sądów Powszechnych – podstawowe narzędzie
Portal Informacyjny Sądów Powszechnych to główny punkt dostępu do informacji o sprawach toczących się w sądach rejonowych i okręgowych. System działa pod adresem info.ms.gov.pl i nie wymaga rejestracji do podstawowych wyszukiwań.
Po wejściu na stronę wystarczy wybrać zakładkę „Wyszukiwanie spraw” w górnym menu. Dostępne są trzy tryby wyszukiwania: po sygnaturze akt, po nazwisku strony lub po nazwie podmiotu (dla firm). Najszybszy sposób to wyszukiwanie po sygnaturze – jeśli dysponujesz pełnym oznaczeniem sprawy (np. I C 123/2023), otrzymasz wynik w kilka sekund.
Wyszukiwanie po nazwisku wymaga podania dodatkowych danych: imienia, sądu i rodzaju postępowania. System automatycznie filtruje wyniki, ale w przypadku popularnych nazwisk lista może być długa. Warto zawęzić kryteria, podając rok rozpoczęcia sprawy lub konkretny wydział sądu.
Portal pokazuje wyłącznie informacje niepodlegające ochronie danych osobowych. Szczegółowe uzasadnienia wyroków czy dokumenty procesowe pozostają niedostępne bez odpowiednich uprawnień.
Co można sprawdzić bez logowania
Publiczny dostęp obejmuje podstawowy zakres informacji procesowych. System wyświetla sygnaturę akt, nazwę sądu i wydziału, rodzaj postępowania oraz aktualny stan sprawy. Widoczne są także terminy zaplanowanych rozpraw z podaniem sali i godziny.
W zakładce historii sprawy pojawia się chronologia najważniejszych czynności: data wpływu pozwu, wyznaczenie rozpraw, wydanie wyroku czy uprawomocnienie się orzeczenia. Informacje aktualizują się zazwyczaj w ciągu 24-48 godzin od zdarzenia w sądzie, choć w praktyce niektóre sądy wprowadzają dane z opóźnieniem.
Dla spraw zakończonych system często udostępnia sentencję wyroku – część rozstrzygającą bez uzasadnienia. To wystarczający zakres dla osób zainteresowanych samym wynikiem postępowania, bez wchodzenia w szczegóły argumentacji prawnej.
Dostęp z kontem zaufanym – rozszerzone możliwości
Logowanie przez profil zaufany lub e-Dowód otwiera dostęp do dodatkowych funkcji. Strony postępowania i ich pełnomocnicy mogą przeglądać pełną dokumentację sprawy, w tym pisma procesowe, protokoły rozpraw i uzasadnienia orzeczeń.
Po zalogowaniu należy przejść do zakładki „Moje sprawy” – system automatycznie wyświetli wszystkie postępowania, w których zalogowany użytkownik figuruje jako strona. Dla pełnomocników dostępna jest oddzielna sekcja z listą spraw klientów, pod warunkiem prawidłowego ustanowienia pełnomocnictwa w systemie.
Przeglądanie dokumentów w aktach elektronicznych
Dokumenty wyświetlają się w formacie PDF bezpośrednio w przeglądarce. Każdy plik ma przypisaną datę wpływu lub sporządzenia, co ułatwia poruszanie się po chronologii sprawy. System pozwala na pobieranie dokumentów na dysk lokalny.
Warto sprawdzić zakładkę „Zarządzenia” – to tam trafiają wszystkie decyzje procesowe sądu, które nie mają formy postanowienia czy wyroku. Często zawierają istotne informacje o terminach, wezwaniach do uzupełnienia braków formalnych czy zarządzeniach dowodowych.
System teleinformatyczny sądów administracyjnych
Sprawy rozpatrywane przez wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny wymagają osobnego systemu. Portal orzeczenia.nsa.gov.pl działa na podobnych zasadach jak system sądów powszechnych, ale ma nieco inny interfejs.
Wyszukiwarka pozwala na filtrowanie po sygnaturze, dacie wpływu, rodzaju sprawy lub słowach kluczowych. Sądy administracyjne publikują pełne uzasadnienia wyroków nawet bez logowania – to istotna różnica w porównaniu do sądów powszechnych. Dostęp do uzasadnień pojawia się zazwyczaj kilka tygodni po wydaniu orzeczenia.
System umożliwia także przeglądanie baz tematycznych – zestawień orzeczeń dotyczących konkretnych zagadnień prawnych. Przydatne dla osób szukających precedensów w podobnych sprawach.
Sprawdzanie spraw karnych – ograniczenia i zasady
Dostęp do informacji o sprawach karnych jest znacznie bardziej ograniczony ze względu na ochronę danych osobowych. Portal Informacyjny wyświetla tylko podstawowe dane: sygnaturę, sąd i terminy jawnych rozpraw. Dane osobowe oskarżonych nie są publikowane.
Strony postępowania karnego po zalogowaniu mogą przeglądać dokumenty dotyczące ich sprawy, ale zakres jest węższy niż w sprawach cywilnych. Protokoły przesłuchań świadków czy dokumentacja dowodowa pozostają niedostępne online – wymagają osobistego wglądu w sądzie lub złożenia wniosku o odpis.
Wyroki w sprawach karnych publikowane są wybiórczo, głównie w przypadkach o znaczeniu precedensowym lub społecznym. Sentencje wyroków w typowych sprawach nie trafiają do publicznego obiegu.
Kiedy konieczna jest wizyta w sądzie
Niektóre dokumenty nie podlegają digitalizacji lub ich udostępnienie online jest niemożliwe z przyczyn prawnych. Pełne akta sprawy, zwłaszcza starszej niż 5-10 lat, często istnieją tylko w formie papierowej. Dostęp wymaga złożenia wniosku o wgląd do akt w sekretariacie właściwego wydziału.
- Przygotuj wniosek z podaniem sygnatury akt i uzasadnieniem interesu prawnego
- Złóż wniosek osobiście, pocztą lub przez e-PUAP
- Poczekaj na wyznaczenie terminu wglądu (zazwyczaj 7-14 dni)
- Odbierz akta w wyznaczonym terminie w sekretariacie
Wgląd do akt odbywa się w pomieszczeniach sądu, w obecności pracownika. Można robić notatki, a w uzasadnionych przypadkach – zdjęcia dokumentów telefonem. Kopiowanie akt wymaga osobnego wniosku i wiąże się z opłatą (zazwyczaj 20 groszy za stronę).
Strony postępowania i ich pełnomocnicy mają bezwarunkowe prawo wglądu do akt. Osoby trzecie muszą wykazać interes prawny – np. dziennikarze mogą powoływać się na dostęp do informacji publicznej w sprawach o znaczeniu społecznym.
Problemy techniczne i co z nimi robić
Systemy informatyczne sądów działają stabilnie, ale zdarzają się awarie. Najczęstszy problem to brak aktualizacji danych – sprawa toczy się, ale portal pokazuje stare informacje. W takim przypadku warto zadzwonić do sekretariatu wydziału i zapytać o aktualny stan sprawy telefonicznie.
Jeśli system nie znajduje sprawy po sygnaturze, sprawdź czy rok w sygnaturze odpowiada faktycznemu rokowi wpływu sprawy do sądu. Sygnatura nadawana jest w momencie rejestracji, a nie złożenia pozwu – różnica może wynosić kilka tygodni, a czasem rok kalendarzowy zmienia się w międzyczasie.
Problemy z logowaniem przez profil zaufany rozwiązuje się zazwyczaj przez wyczyszczenie cache przeglądarki lub próbę z innej przeglądarki. System działa najlepiej w Chrome i Firefox, starsze wersje Internet Explorera mogą sprawiać problemy.
Sprawdzanie spraw egzekucyjnych i upadłościowych
Sprawy prowadzone przez komorników sądowych dostępne są w Centralnej Ewidencji Komorniczej pod adresem komornik.pl. System wymaga podania numeru PESEL lub NIP dla firm. Wyświetla wszystkie aktywne postępowania egzekucyjne wraz z podstawowymi danymi: tytułem wykonawczym, kwotą dochodzoną i komornikiem prowadzącym sprawę.
Rejestry upadłościowe działają osobno – Krajowy Rejestr Sądowy zawiera informacje o ogłoszonych upadłościach firm i osób fizycznych. Dostęp jest bezpłatny przez stronę ems.ms.gov.pl, wyszukiwanie możliwe po nazwie podmiotu lub numerze KRS.
Dla spraw restrukturyzacyjnych funkcjonuje osobny rejestr pod tym samym adresem. Zawiera informacje o postępowaniach sanacyjnych, układowych i przyspieszonej restrukturyzacji – przydatne dla kontrahentów sprawdzających wiarygodność finansową partnera biznesowego.