Hasło „wzór ideał” w krzyżówkach najczęściej odnosi się do określenia osoby lub rzeczy stanowiącej niedościgniony punkt odniesienia. W polskich krzyżówkach dominują trzy odpowiedzi, które różnią się liczbą liter i niuansami znaczeniowymi. Warto znać wszystkie, bo autorzy krzyżówek chętnie się nimi wymieniają.
(5 liter)
(5 liter)
(7 liter)
Ideał
To zdecydowanie najczęstsza odpowiedź na hasło „wzór ideał”. Ideał to wzorzec doskonałości, coś nieosiągalnego w praktyce, ale wyznaczającego kierunek dążeń. W kontekście krzyżówkowym to prawdziwy klasyk – pada nie tylko przy haśle „wzór”, ale też przy definicjach typu „wzorzec doskonałości”, „nieosiągalny cel” czy po prostu „wzór”.
Słowo pochodzi z greki przez łacinę i pierwotnie oznaczało obraz, wizerunek. W filozofii ideał to pojęcie kluczowe – Platon budował na nim całą swoją teorię idei. W codziennym języku używamy go częściej w kontekście relacji: „idealny partner”, „ideał urody”.
W krzyżówkach bywa mylone z „modelem”, choć to nie są synonimy. Ideał to coś abstrakcyjnego i nieosiągalnego, model to raczej konkretny przykład do naśladowania. Autorzy krzyżówek lubią to rozróżnienie i świadomie je wykorzystują.
Model
Model jako wzór do naśladowania to drugie co do popularności rozwiązanie. W przeciwieństwie do ideału, model jest czymś bardziej namacalnym – konkretną osobą, przedmiotem czy rozwiązaniem, które można skopiować. Mówimy „model zachowania”, „model do naśladowania”, „wzór i model”.
To słowo ma wiele znaczeń – od osoby pozującej artystom, przez miniaturę samolotu, po schemat matematyczny. W kontekście „wzoru” chodzi oczywiście o pierwsze znaczenie: przykład godny naśladowania. W krzyżówkach pojawia się przy hasłach „wzorzec”, „przykład do naśladowania” czy właśnie „wzór ideał”.
Paragon
Najmniej oczywista, ale bardzo ciekawa odpowiedź. Paragon w znaczeniu „wzór cnoty” czy „uosobienie doskonałości” to archaizm, który przetrwał głównie właśnie w krzyżówkach. Nie mylić z paragonem fiskalnym – to zupełnie inna bajka!
Słowo paragon w znaczeniu „wzór doskonałości” pochodzi z francuskiego i było popularne w literaturze XIX wieku. Dziś praktycznie wyszło z użycia, ale krzyżówkowicze je pamiętają.
W krzyżówkach paragon pada rzadziej niż ideał czy model, ale gdy autor potrzebuje siedmiu liter, to właśnie ten wyraz przychodzi z pomocą. Definicje mogą brzmieć: „wzór cnoty”, „uosobienie doskonałości” czy właśnie „wzór ideał”. Warto mieć go w zanadrzu, zwłaszcza przy trudniejszych krzyżówkach.