Dokument PDF można podpisać profilem zaufanym przez państwową usługę podpisywania dokumentów, bez drukowania i skanowania. Potrzebny jest aktywny profil zaufany, gotowy plik oraz dostęp do metody potwierdzania operacji. Najważniejsze jest pobranie właściwego pliku po podpisaniu: podpisany dokument nie zawsze będzie miał rozszerzenie .pdf. Przy podpisie zaufanym można otrzymać plik XML zawierający dokument i podpis elektroniczny. Samo podpisanie nie oznacza też wysłania dokumentu do urzędu – to osobna czynność.
Co przygotować przed podpisaniem PDF?
Do podpisania dokumentu wystarczy komputer z przeglądarką i połączeniem z internetem. Operację można przeprowadzić również na telefonie, ale na komputerze łatwiej sprawdzić zawartość PDF, odnaleźć pobrany plik i później dołączyć go do pisma.
- Aktywny profil zaufany – samo posiadanie konta w serwisie administracji publicznej nie wystarcza.
- Ostateczna wersja dokumentu PDF – po podpisaniu nie należy już zmieniać jego treści.
- Dostęp do sposobu autoryzacji przypisanego do profilu, np. telefonu odbierającego kody SMS albo bankowości elektronicznej.
- Informacja o wymaganiach odbiorcy – przede wszystkim o akceptowanym rodzaju podpisu i formacie załącznika.
Przed rozpoczęciem warto otworzyć PDF i sprawdzić wszystkie strony. Najczęstsze przeoczenia to brak załącznika, niewypełnione pole, nieaktualna data lub pozostawione uwagi robocze. Podpis potwierdza konkretną wersję dokumentu, więc poprawki najlepiej zakończyć przed jego złożeniem.
Jeśli plik jest zabezpieczony hasłem, należy przygotować wersję, którą usługa będzie mogła odczytać. Przy skanach dobrze sprawdzić orientację stron i czytelność danych. Podpis elektroniczny nie poprawia jakości skanu ani nie uzupełnia brakujących informacji.
Kiedy podpis zaufany wystarczy, a kiedy potrzebny jest inny podpis?
Podpis zaufany służy przede wszystkim do załatwiania spraw z podmiotami publicznymi. Można nim podpisywać wiele wniosków, oświadczeń i innych dokumentów kierowanych do administracji, o ile przepisy oraz sposób obsługi danej sprawy na to pozwalają. Nie należy jednak zakładać, że każdy odbiorca ma obowiązek przyjąć taki podpis.
Przy umowie z firmą, dokumentach pracowniczych czy formalnościach wymagających formy pisemnej trzeba najpierw ustalić wymagania. Podpis zaufany nie jest podpisem kwalifikowanym i nie zastępuje go automatycznie. Jeżeli odbiorca wymaga podpisu kwalifikowanego albo pliku PDF podpisanego w określonym standardzie, samo użycie profilu zaufanego może nie wystarczyć.
Wymóg „podpisany PDF” warto wyjaśnić przed rozpoczęciem. Może oznaczać dokument źródłowy w PDF podpisany podpisem zaufanym albo plik zachowujący rozszerzenie .pdf i zawierający podpis w standardzie PAdES. To nie jest to samo.
Jak podpisać dokument PDF profilem zaufanym krok po kroku?
W serwisie gov.pl należy wyszukać usługę „Podpisz dokument elektronicznie” i wybrać wariant wykorzystujący podpis zaufany. Nazwy przycisków i układ ekranu mogą się zmieniać, dlatego podstawą jest opis usługi, a nie sam wygląd formularza.
- Uruchomić usługę podpisywania. Przed logowaniem sprawdzić, czy otwarta strona należy do oficjalnego serwisu administracji publicznej. Nie ma potrzeby korzystania z przypadkowych konwerterów ani płatnych pośredników.
- Dodać dokument PDF. Wybrać plik z dysku lub przeciągnąć go we wskazane miejsce. Należy zwrócić uwagę na aktualny limit rozmiaru i obsługiwane formaty podane na ekranie.
- Sprawdzić dodany plik. Porównać nazwę dokumentu z przygotowaną wersją. Jeśli dostępny jest podgląd, skontrolować treść; jeśli nie, warto jeszcze raz otworzyć plik źródłowy na komputerze.
- Wybrać podpisanie podpisem zaufanym. Następnie zalogować się jedną z metod udostępnionych przez system, np. przez bank lub dane logowania profilu zaufanego.
- Potwierdzić operację. Zastosować sposób autoryzacji wskazany na ekranie. Przed zatwierdzeniem sprawdzić, czego dotyczy komunikat lub kod autoryzacyjny.
- Pobrać podpisany dokument. Po komunikacie o powodzeniu zapisać wynikowy plik w łatwym do odnalezienia folderze. Nie poprzestawać na zamknięciu strony po autoryzacji.
Co sprawdzić podczas autoryzacji?
Logowanie i podpisanie dokumentu to dwa różne etapy. Samo przejście przez stronę banku lub zalogowanie do profilu nie oznacza jeszcze, że podpis został złożony. Potrzebne jest zakończenie całej operacji i uzyskanie potwierdzenia w usłudze.
Jeżeli potwierdzenie odbywa się kodem SMS, należy przeczytać treść wiadomości. Kod powinien dotyczyć właśnie wykonywanej czynności. Nie należy zatwierdzać innej operacji tylko dlatego, że wiadomość przyszła w trakcie podpisywania.
Po autoryzacji trzeba poczekać na powrót do usługi. Zbyt szybkie zamknięcie karty utrudnia pobranie dokumentu i ocenę, czy proces się zakończył. W razie przerwania połączenia nie należy uznawać samego potwierdzenia w banku za dowód posiadania podpisanego pliku.
Praktycznym końcem podpisywania jest zapisanie wyniku na urządzeniu. Warto od razu sprawdzić folder pobierania, szczególnie gdy przeglądarka zapisuje pliki automatycznie i nie pyta o lokalizację.
Dlaczego po podpisaniu PDF pojawia się plik XML?
W usłudze wykorzystującej podpis zaufany dokument może zostać podpisany w formacie XAdES. Wynikiem jest wtedy plik XML, który zawiera dane podpisu i może zawierać osadzony dokument źródłowy. Rozszerzenie .xml nie oznacza więc, że PDF zniknął albo że podpisywanie zakończyło się błędem.
Nie należy zmieniać rozszerzenia z .xml na .pdf. Taka operacja nie konwertuje dokumentu i może sprawić, że programy nie będą wiedziały, jak go otworzyć. Nie należy też zastępować podpisanego pliku wydrukiem do PDF ani skanem – powstała w ten sposób kopia nie przenosi podpisu elektronicznego.
Jak odróżnić dokument podpisany od jego zwykłej kopii?
Najłatwiej zachować dwa osobne pliki: źródłowy PDF oraz wynik pobrany po podpisaniu. Można umieścić je w jednym folderze, ale warto nadać im czytelne nazwy, żeby podczas wysyłania nie wybrać przez pomyłkę wersji bez podpisu.
O obecności podpisu nie przesądza wygląd dokumentu. Podpis zaufany nie musi dodawać na stronie obrazka, pieczątki ani odręcznej parafki. Potwierdzenie podpisania znajduje się w danych elektronicznych, które odczytuje narzędzie do weryfikacji.
Także wyodrębniony z pliku XML dokument PDF nie powinien być automatycznie traktowany jako samodzielny, podpisany plik. Przy przekazywaniu dokumentu trzeba zachować postać, w której podpis może zostać zweryfikowany.
Jeżeli system odbiorcy przyjmuje wyłącznie rozszerzenie .pdf, należy sprawdzić instrukcję tej konkretnej sprawy. Rozwiązaniem może być podpisanie całego formularza w systemie urzędu lub użycie innego wymaganego rodzaju podpisu, a nie ręczna zmiana rozszerzenia załącznika.
Jak sprawdzić podpis i przekazać dokument do urzędu?
Przed wysłaniem warto skorzystać z państwowej usługi sprawdzania podpisu elektronicznego. Należy wgrać plik pobrany po podpisaniu, a nie pierwotny PDF. Wynik weryfikacji pozwala sprawdzić dane osoby podpisującej oraz to, czy podpis jest prawidłowy i dokument nie został zmieniony.
Jeżeli dokument ma podpisać kilka osób, kolejnemu podpisującemu trzeba przekazać aktualny podpisany plik i skorzystać z funkcji dodania następnego podpisu. Podpisywanie przez każdą osobę osobnej kopii źródłowego PDF nie tworzy jednego dokumentu z kompletem podpisów.
Następnie należy przejść do kanału wskazanego dla danej sprawy, np. odpowiedniej e-usługi urzędu. Podpisany dokument trzeba dołączyć jako załącznik, uzupełnić wymagane dane i wykonać czynność wysłania. Samo pobranie podpisanego pliku z usługi nie doręcza go żadnej instytucji.
Po wysłaniu należy zachować zarówno podpisany plik, jak i urzędowe potwierdzenie złożenia lub doręczenia właściwe dla użytego kanału. Dokument i dowód jego przekazania pełnią różne funkcje.
Co zrobić, gdy dokumentu nie da się podpisać?
Przy błędzie dodawania pliku trzeba najpierw sprawdzić jego rozmiar, format oraz zabezpieczenie hasłem. Jeśli PDF jest zbyt duży, można zmniejszyć rozdzielczość skanów, zachowując czytelność. Kompresję należy wykonać przed podpisaniem, ponieważ późniejsza ingerencja może naruszyć integralność dokumentu.
Gdy problem dotyczy logowania lub autoryzacji, warto sprawdzić ważność profilu zaufanego, dostępność wybranej metody potwierdzania i komunikaty systemowe. Jeśli po zakończeniu operacji brakuje pliku, należy przejrzeć historię pobierania przeglądarki. O powodzeniu całego procesu najlepiej upewnić się przez weryfikację zapisanego dokumentu, a nie na podstawie samego ekranu logowania.
