Klasa energetyczna lodówki – jak wpływa na rachunki?

Sprawdź na etykiecie nie tylko literę, ale przede wszystkim liczbę kilowatogodzin rocznie. Lodówka pracuje całą dobę przez kilkanaście lat, więc nawet niewielka różnica w zużyciu prądu urasta do sporej kwoty. Klasa energetyczna to skrót, który pomaga porównać sprzęty, ale bywa mylący, bo nie mówi wprost, ile zapłacisz. Poniżej wyjaśniono, jak ją czytać, ile realnie można zaoszczędzić i kiedy wymiana starego sprzętu ma sens.

Skala A–G: co zmieniło się po 2021 roku

Od marca 2021 roku obowiązuje w UE nowa etykieta dla lodówek, z prostą skalą od A do G. Zniknęły oznaczenia A+, A++ i A+++, które z czasem przestały cokolwiek różnicować, bo prawie każdy nowy sprzęt mieścił się w którymś z plusów. Nowa skala została przeliczona od nowa, więc dawna A+++ nie oznacza dziś klasy A. Często ląduje w środku skali albo niżej.

Najwyższe klasy są przy tym wciąż rzadkie, a producenci celowo zostawili sobie w nich zapas na przyszłe, jeszcze oszczędniejsze konstrukcje. W sklepach dominują więc modele z klas C–E i to one są dziś uczciwym standardem. Litera D czy E nie oznacza złego sprzętu.

Porównywanie liter ze starej i nowej skali nie ma sensu. Lodówka A++ ze starej etykiety i nowa w klasie E mogą zużywać podobną ilość prądu, a bywa, że ta starsza jest nawet lepsza.

Ile prądu zużywa lodówka i ile to kosztuje

Zużycie roczne podane na etykiecie jest wyliczane w warunkach laboratoryjnych, według jednolitej normy. W domu wynik może się nieco różnić, ale do porównań nadaje się bardzo dobrze. Orientacyjnie, nowoczesna lodówka z zamrażarką średniej wielkości zużywa od około 100 do 200 kWh rocznie, a model sprzed kilkunastu lat potrafi pobierać 250–350 kWh i więcej.

Przeliczenie na pieniądze jest proste: zużycie roczne mnoży się przez cenę kilowatogodziny. Cena zmienia się zależnie od taryfy i roku, więc w przykładach poniżej przyjęto umowne założenie, że 1 kWh kosztuje 1 zł. Swoją stawkę najlepiej odczytać z ostatniej faktury.

  • lodówka zużywająca 120 kWh rocznie: około 120 zł rocznie,
  • lodówka zużywająca 200 kWh rocznie: około 200 zł rocznie,
  • lodówka zużywająca 320 kWh rocznie: około 320 zł rocznie.

Różnica między skrajnymi przypadkami wynosi więc 200 zł rocznie, czyli przy 12–15 latach użytkowania 2400–3000 zł. To już kwota porównywalna z ceną samego sprzętu.

Litera to nie wszystko: co jeszcze sprawdzić na etykiecie

Klasa energetyczna jest liczona względem pojemności urządzenia. Duża lodówka w klasie D może zużywać mniej prądu niż mała w klasie E, ale może też zużywać więcej, bo to zależy od konkretnych modeli. Dlatego sama litera nie wystarcza do porównania sprzętów o różnej wielkości.

Na etykiecie warto zwrócić uwagę na kilka rzeczy:

  1. Zużycie energii w kWh na rok – to liczba, która bezpośrednio przekłada się na rachunek.
  2. Pojemność części chłodzącej i zamrażarki – nie opłaca się brać większej, niż potrzeba, bo każdy dodatkowy litr trzeba schłodzić.
  3. Poziom hałasu w dB – istotny w kuchni połączonej z salonem.
  4. Kod QR – prowadzi do europejskiej bazy produktów z pełną kartą danych.

Jak porównać dwa modele z różnych klas

Najlepiej zestawić ze sobą zużycie roczne i różnicę w cenie. Jeśli model w klasie C jest tańszy w eksploatacji o 40 kWh rocznie, a kosztuje o 600 zł więcej niż model w klasie E, zwrot z tej inwestycji zajmie 15 lat. Taka dopłata zwykle się nie broni.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy różnica w cenie to 200–300 zł, a oszczędność sięga 60–80 kWh rocznie. Wtedy zwrot następuje po kilku latach, a lodówka działa potem jeszcze długo.

Warto też sprawdzić klasę klimatyczną, np. SN, N, ST lub T. Lodówka stojąca w nieogrzewanym pomieszczeniu, na przykład w garażu albo na zimnej werandzie, wymaga modelu przystosowanego do niższych temperatur, inaczej będzie pracować nieprawidłowo.

Tak więc rachunek jest prosty: różnica w cenie zakupu podzielona przez roczną oszczędność daje liczbę lat do zwrotu. Jeśli wychodzi więcej niż 8–10 lat, dopłata raczej nie ma sensu.

Co podbija rachunek niezależnie od klasy

Nawet najoszczędniejsza lodówka potrafi zużywać sporo prądu, jeśli stoi w złym miejscu albo jest źle używana. Najczęstsze błędy to:

  • ustawienie obok piekarnika, kuchenki lub grzejnika albo w nasłonecznionym miejscu,
  • zbyt niska temperatura (wystarczy około 4–5°C w części chłodzącej i −18°C w zamrażarce),
  • gruba warstwa szronu w zamrażarce, która utrudnia wymianę ciepła,
  • zużyte uszczelki, przez które ucieka chłód,
  • zakurzony skraplacz z tyłu lub pod spodem, jeśli występuje w danym modelu,
  • wkładanie ciepłych potraw bez wcześniejszego ostudzenia.

Brak odstępu od ściany też robi różnicę. Skraplacz potrzebuje cyrkulacji powietrza, bo inaczej sprężarka pracuje częściej i dłużej. Zalecany odstęp podaje instrukcja, zwykle to kilka centymetrów.

Czy warto wymieniać sprawną lodówkę

Jeśli lodówka ma więcej niż 12–15 lat, wymiana często się opłaca, nawet gdy sprzęt działa bez zarzutu. Z wiekiem rosną straty: uszczelki sztywnieją, sprężarka pracuje mniej wydajnie, a konstrukcja z tamtych lat jest po prostu mniej oszczędna. Starszy sprzęt może więc pobierać dwa, a nawet trzy razy więcej prądu niż nowy model o podobnej pojemności.

Jak zmierzyć zużycie starej lodówki

Zamiast zgadywać, wystarczy kupić prosty watomierz (gniazdkowy licznik energii), który kosztuje zwykle kilkadziesiąt złotych. Wpina się go między gniazdko a wtyczkę lodówki i zostawia na co najmniej 24 godziny, a najlepiej na dwie doby.

Pomiar powinien trwać dłużej niż kilka godzin, bo lodówka pracuje cyklicznie i w ciągu doby włącza się wielokrotnie. Krótki odczyt dałby zaniżony lub zawyżony wynik. Dodatkowo w tym czasie nie powinno się zmieniać ustawień ani robić dużych zakupów.

Wynik z doby mnoży się przez 365, co daje przybliżone zużycie roczne. Jeśli wychodzi powyżej 250–300 kWh, a nowy model zużywałby około 120–150 kWh, oszczędność jest już wyraźna. Przy założonej cenie 1 zł za kWh to około 100–150 zł rocznie.

Takie wyliczenie trzeba zestawić z ceną nowej lodówki. Przy sprzęcie za 1800–2500 zł zwrot z samej oszczędności na prądzie zajmie kilkanaście lat, więc wymiana tylko z tego powodu nie zawsze jest uzasadniona. Jeśli jednak stara lodówka i tak się psuje, ma problem z uszczelkami albo jest za mała, argument energetyczny dodatkowo przemawia za zmianą.

Jaką klasę wybrać przy zakupie

Na ogół najrozsądniejszy jest środek stawki z niskim zużyciem rocznym, czyli model, w którym dopłata za wyższą klasę zwraca się w kilka lat. Najwyższe klasy mają sens głównie wtedy, gdy ich cena jest zbliżona do konkurencji albo gdy lodówka ma służyć wyjątkowo długo.

Ważniejsze od litery bywa dopasowanie rozmiaru do domowników. Lodówka zbyt duża to dodatkowy prąd każdego dnia, a zbyt mała kończy się dokupywaniem drugiego urządzenia, które zużywa jeszcze więcej. Dla dwóch osób zwykle wystarcza model w zakresie 200–300 litrów łącznie, dla rodziny większy.